Sinds 29 mei 2026 is een energielabel ook bij monumenten verplicht: bij verkoop, en bij een nieuwe of verlengde huurovereenkomst. De uitzondering die daarvoor gold, is vervallen. Wat betekent dat voor de waarde van monumentaal vastgoed — en wat juist niet?
Wat er precies is veranderd
De labelplicht geldt voor alle monumenten: rijksmonumenten, provinciale en gemeentelijke monumenten. De wijziging komt voort uit de Europese richtlijn EPBD IV, die in de Nederlandse wetgeving is verwerkt. Voor kerken die nog in religieus gebruik zijn blijft de uitzondering wél bestaan — ook wanneer die kerk geen monument is.
Praktisch: gaat een monument in de verkoop of wordt er een huurovereenkomst gesloten of verlengd, dan hoort daar vanaf nu een geldig energielabel bij.
Een label is geen verbouwplicht
Op dit punt ontstaat de meeste onrust, en dat is onnodig. Een slecht energielabel betekent niet dat u verplicht bent uw monument te verduurzamen. Het label legt geen directe verbouwingsplicht op; het maakt de energieprestatie zichtbaar, meer niet.
Wat het wél doet met de waarde
Het effect zit in de transparantie. Een koper of financier ziet nu bij elke transactie wat de energieprestatie is, en rekent de verwachte investering mee in wat hij bereid is te betalen. Bij een reguliere woning is die investering redelijk voorspelbaar. Bij een monument niet: wat er technisch mag en kan, wordt begrensd door de monumentale waarden van het object. Isolatie die bij nieuwbouw vanzelfsprekend is, kan bij een rijksmonument onmogelijk of vergunningplichtig zijn.
Daarmee verschuift het gesprek van “welk label heeft dit pand” naar “welke maatregelen zijn hier realistisch, wat kosten die, en wat blijft er over aan restwaarde”. Dat is een taxatievraag, geen labelvraag. Een waardering van monumentaal vastgoed houdt rekening met precies die begrenzing.
Let bij deze gelegenheid ook op de verzekering
Wie toch al in de papieren van het pand duikt, doet er goed aan de verzekerde som er direct naast te leggen. De herbouwwaarde van een monument is een heel andere grootheid dan de marktwaarde, en veel polissen lopen daarop achter.
Vragen?
Twijfelt u wat de labelplicht betekent voor uw pand of portefeuille? Waarderingsinstituut B.V. is gespecialiseerd in de waardering van monumenten en bijzonder vastgoed. Neem vrijblijvend contact op — we denken graag mee.
Bronnen: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en Monumenten.nl.